Abstrakt: |
Celem przeglądu badań oraz analizy danych zastanych była próba określenia stopnia podatności polskiej młodzieży na zagrożenia rozwojowe w podstawowych sferach życia na tle porównawczym. W opracowaniu uwzględniono następujące zagadnienia: zagrożenia zdrowia młodzieży, zagrożenia na tle zaburzeń relacji rodzinnych i społecznych młodzieży oraz pracę młodzieży. Zreferowano i/lub poddano analizie dane uzyskane między innymi w międzynarodowych badaniach: Zachowania zdrowotne dzieci w wieku szkolnym (Health Behaviour in School-aged Children, HBSC) z 2008 roku, European School Survey Project on Alcohol and Other Drugs (ESPAD) z 2007 roku, europejskim badaniu panelowym ECPH. W przeglądzie pojawiło się również wiele autorskich badań polskich i zagranicznych, w tym badanie dotyczące umiejętności polskich gimnazjalistów (Federowicz, 2007), ubóstwa i wykluczenia społecznego młodzieży (Tarkowska, 2007) czy społecznych barier w dostępie do edukacji (Zahorska, 2009). Opisano także dane zawarte w raportach UNICEF-u z 2008 i 2009 roku i Komisji Europejskiej z lat 2001-2009, dane Eurostatu z 2009 roku, Eurobarometru z 2007 roku oraz OECD z lat 2000-2009 (Education At a Glance i PISA). Przegląd badań oraz analiza danych potwierdziły tezę o wysokim stopniu podatności młodzieży na zagrożenia ich zrównoważonego rozwoju, w tym te o charakterze uniwersalnym, a związane z okresem dorastania, specyficzne dla krajów w okresie transformacji oraz specyficzne dla Polski. Zagrożenia te dotyczyły zdrowia somatycznego i psychicznego młodzieży, dostępu do dobrej i efektywnej edukacji, rozwoju intelektualnego i społecznego oraz relacji z rodziną i otoczeniem. Polska młodzież silniej niż w innych krajach europejskich doświadczała problemów wynikających z trudno dostępnych i niedostosowanych instytucji ochrony zdrowia i dobrej edukacji, braków w infrastrukturze dla młodzieży i słabej infrastruktury życia publicznego, bardzo trudnego przejścia ze szkoły na rynek pracy, słabej partycypacji społecznej młodzieży oraz silnych nierówności społecznych. Wśród pozytywnych cech wyróżniających Polskę pojawiło się relatywnie wysokie aspiracje edukacyjne. |